پسیل (شیره خشک)پسته چیست؟
پسیل پسته یا شیره خشک پسته، مادهای رزینی و صمغمانند است که بهصورت طبیعی از تنه و شاخههای درخت پسته (Pistacia vera) ترشح میشود و پس از تماس با هوا سفت میشود. این ماده ارزشمند که رنگی زرد تا قهوهای عسلی دارد، در واقع پاسخ دفاعی طبیعی درخت در برابر آسیبهای فیزیکی، حمله آفات یا تنشهای محیطی است و به دلیل داشتن ترکیباتی مانند ترپنها، رزینها و ترکیبات فنولی، کاربردهای گستردهای در صنایع داروسازی، آرایشی، عطرسازی و طب سنتی دارد.
آگونوسنا پسته چیست؟
آگونوسنا پسته (Agonoscena pistaciae) یا همان پسیل پسته، خطرناکترین و شایعترین آفت مکنده باغهای پسته در ایران است که هر ساله خسارتهای میلیاردی به باغداران استانهای کرمان، سمنان و خراسان وارد میکند. این حشره کوچک با مکیدن شیره گیاهی از برگها و سرشاخههای جوان، باعث ریزش برگ پسته، زردی و پیچیدگی برگ، تولید عسلک، پسته دهنبسته، پسته پوک و در نهایت کاهش شدید عملکرد و کیفیت محصول میشود. کنترل پسیل پسته با روشهای تلفیقی شامل سمپاشی با سموم تأییدشده مانند اسپیروتترامات (موونتو)، استامیپراید و تیامتوکسام، گوگردپاشی، شخم زمستانه و تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک هفتنقطه، مؤثرترین راهکار برای مدیریت این آفت در باغهای پسته است.
چرا مبارزه با پسیل پسته اهمیت دارد؟
مبارزه با پسیل پسته بهدلیل ویژگیهای منحصربهفرد این آفت از جمله تعداد نسل بالا (۵ تا ۶ نسل در سال)، تکثیر سریع جمعیت و خسارت مداوم در تمام طول فصل رشد، یک ضرورت اجتنابناپذیر برای هر باغدار پسته است؛ چرا که آلودگی به پسیل پسته در صورت عدم کنترل بهموقع، نهتنها باعث ریزش برگ پسته، پسته پوک، پسته دهنبسته و کاهش وزن مغز میشود، بلکه با از بین بردن جوانههای سال آینده، اثرات مخرب آن تا دو فصل بعد نیز ادامه دارد. ترشح عسلک توسط پورههای پسیل شرایط را برای رشد قارچ دوده فراهم میکند که این خود باعث کاهش فتوسنتز، ضعف بیشتر درخت و در موارد شدید خشک شدن کامل درخت پسته میشود؛ بنابراین کنترل پسیل پسته با رویکرد مدیریت تلفیقی آفات (IPM) و در نظر گرفتن آستانه اقتصادی خسارت، مستقیماً بر سودآوری باغ، کیفیت محصول صادراتی و سلامت بلندمدت درختان پسته تأثیر میگذارد.
مراحل رشد پسیل پسته چیست؟
پسیل پسته در طول چرخه زندگی خود سه مرحله اصلی تخم، پوره و حشره بالغ را طی میکند و به همین دلیل به آن حشره با دگردیسی ناقص میگویند. تخمهای پسیل پسته بیضیشکل و کشیده هستند که در ابتدا رنگ کرم داشته و بهتدریج به نارنجی تغییر رنگ میدهند و معمولاً روی برگها و سرشاخههای جوان درخت پسته گذاشته میشوند؛ دوره تفریخ تخمهای نسل اول (پسیل زمستانه) ۳ تا ۴ روز و نسلهای بعدی ۲ تا ۳ روز است. پورههای پسیل پسته که مرحله خطرناکتر و پرخسارتتر این آفت محسوب میشوند، ۵ مرحله پورگی را در مدت ۲۳ تا ۲۷ روز طی میکنند، قادر به پرواز نیستند اما با مکیدن شیره گیاهی و تولید عسلک بیشترین خسارت پسیل پسته را به برگها و سرشاخههای درخت وارد میکنند. در مرحله بلوغ، حشره بالهای کامل پیدا کرده، توانایی پرواز و جابجایی سریع در سطح باغ را به دست میآورد و با شروع تخمگذاری مجدد، چرخه آلودگی را ادامه میدهد؛ این ویژگی کنترل پسیل پسته را در مرحله پورگی، یعنی پیش از بلوغ حشره، بسیار حیاتیتر و مؤثرتر میکند.
مرحله تخم گذاری
مرحله تخم (طور تخم) آگونوسنا پسته از اواخر زمستان و همزمان با متورم شدن جوانههای درخت پسته آغاز میشود و حداکثر تخمگذاری آن مصادف با شکوفهدهی پسته در اوایل بهار است. تخمهای پسیل پسته بیضیشکل، کشیده و بسیار ریز هستند که ماده بالغ آنها را بهصورت انفرادی یا دستهجمعی روی برگهای جوان، دمبرگ و سرشاخههای تازهرشدکرده درخت پسته میگذارد؛ رنگ تخمها در ابتدا کرم روشن است و با نزدیک شدن به زمان تفریخ به نارنجی تغییر میکند که این تغییر رنگ یکی از مهمترین نشانههای تشخیص زمان مناسب سمپاشی علیه پسیل پسته است. هر حشره ماده پسیل زمستانه تا ۵۰ عدد تخم میگذارد و دوره تفریخ تخمها در نسل اول ۳ تا ۴ روز و در نسلهای تابستانه به دلیل دمای بالاتر هوا به ۲ تا ۳ روز کاهش مییابد؛ بنابراین شناخت دقیق طور تخم آگونوسنا پسته و پایش منظم باغ در این مرحله، نقش کلیدی در مدیریت تلفیقی آفات پسته و کاهش خسارت اقتصادی دارد.
مرحله پورگی
مرحله پورگی (طور پورگی) آگونوسنا پسته خطرناکترین و پرخسارتترین مرحله از چرخه زندگی پسیل پسته است که پورهها در این مرحله ۵ سن پورگی را طی میکنند و در هر سن با پوستاندازی به مرحله بعدی میروند. پورههای سنین اول و دوم بسیار ریز، کرمرنگ و تقریباً نامرئی هستند و در زیر برگها و روی سرشاخههای جوان تجمع میکنند، اما از سن سوم به بعد رنگ قهوهای مایل به سبز پیدا کرده و با چشم غیرمسلح قابل مشاهده میشوند. مهمترین ویژگی پورههای پسیل پسته این است که قادر به پرواز نیستند و به همین دلیل تمام انرژی خود را صرف تغذیه از شیره گیاهی میکنند؛ این تغذیه مداوم باعث ریزش برگ پسته، زردی، پیچیدگی برگ و ترشح عسلک میشود که بستر مناسبی برای رشد قارچ دوده پسته فراهم میکند. دوره پورگی در هر نسل بین ۲۳ تا ۲۷ روز طول میکشد و از آنجا که اکثر سموم پسیل پسته مانند اسپیروتترامات، استامیپراید و هگزافلومورون در سنین اول و دوم پورگی بیشترین تأثیر را دارند، پایش منظم باغ و تشخیص بهموقع شروع مرحله پورگی پسیل یکی از مهمترین اقدامات در مدیریت تلفیقی آفات پسته محسوب میشود.
مرحله بلوغ
مرحله بلوغ (طور حشره کامل) آگونوسنا پسته زمانی آغاز میشود که پوره سن پنجم آخرین پوستاندازی خود را انجام داده و به حشره بالغ با بالهای کامل تبدیل میشود. حشره بالغ پسیل پسته دارای دو نوع فرم زمستانه و تابستانه است؛ فرم زمستانه رنگ تیرهتری دارد، مقاومت بیشتری در برابر سرما و سموم از خود نشان میدهد و زمستان را بهصورت دیاپوز در زیر پوست درخت، لابهلای کلوخها و زیر علفهای هرز سپری میکند، در حالی که فرم تابستانه رنگ زرد روشنتری دارد و چرخه زندگی کوتاهتری طی میکند. مهمترین ویژگی حشره بالغ پسیل پسته توانایی پرواز و جابجایی سریع در سطح باغ است که باعث میشود در مدت کوتاهی کل باغ را آلوده کند؛ هر حشره ماده بالغ تا ۵۰ عدد تخم میگذارد و با توجه به اینکه این آفت در طول سال ۵ تا ۶ نسل دارد، جمعیت آن در شرایط مساعد بهصورت تصاعدی افزایش مییابد. از آنجا که اکثر سموم تماسی پسیل پسته روی حشره بالغ تأثیر کمتری نسبت به پوره دارند، کنترل پسیل پسته در مرحله بلوغ باید با تمرکز بر سموم سیستمیک مانند تیامتوکسام (Actara) و اسپیروتترامات (Movento) و همچنین تقویت دشمنان طبیعی مانند کفشدوزک هفتنقطه و بالتوری سبز در قالب مدیریت تلفیقی آفات پسته (IPM) انجام شود.
انواع پسیل پسته
انواع پسیل پسته بر اساس فصل فعالیت، ویژگیهای ظاهری و رفتار زیستی به دو فرم اصلی تقسیم میشود که شناخت تفاوت این دو فرم برای انتخاب بهترین زمان و روش مبارزه با پسیل پسته ضروری است. پسیل زمستانه پسته از اواخر شهریور در باغها ظاهر میشود، رنگ تیرهتر و اندازه بزرگتری دارد، مقاومت بالاتری در برابر سرما و سموم پسیل پسته از خود نشان میدهد و زمستان را بهصورت دیاپوز در زیر پوست درخت پسته، لابهلای کلوخها و بقایای گیاهی سپری میکند تا با گرم شدن هوا در اوایل بهار و همزمان با متورم شدن جوانههای پسته، فعالیت و تخمگذاری خود را آغاز کند؛ در مقابل پسیل تابستانه پسته که از اردیبهشتماه به بعد فعال میشود، رنگ زرد روشنتری دارد، چرخه زندگی کوتاهتر و تکثیر سریعتری دارد و شاخصترین علامت خسارت آن ریزش شدید برگ پسته در تیر و مردادماه است که در صورت عدم کنترل بهموقع پسیل پسته میتواند علاوه بر کاهش محصول جاری، جوانههای سال آینده را نیز از بین ببرد و خسارت اقتصادی آن تا دو فصل ادامه داشته باشد.
پسیل زمستانه پسته چیست؟
پسیل زمستانه پسته فرمی از آگونوسنا پسته است که از اواخر شهریور و مهرماه در باغهای پسته ظاهر میشود و در مقایسه با فرم تابستانه، خطرناکتر و کنترل آن دشوارتر است؛ زیرا رنگ تیرهتر، اندازه بزرگتر و مقاومت بسیار بیشتری در برابر سرما و سموم پسیل پسته دارد. این فرم از پسیل پسته زمستان را بهصورت دیاپوز در پناهگاههای طبیعی مانند زیر پوست درخت پسته، لابهلای کلوخها، بقایای گیاهی و زیر علفهای هرز سپری میکند و با گرم شدن هوا در اواخر زمستان و اوایل بهار، همزمان با متورم شدن جوانههای درخت پسته از پناهگاههای خود خارج شده و تخمگذاری را آغاز میکند. هر حشره ماده پسیل زمستانه تا ۵۰ عدد تخم میگذارد و به همین دلیل اولین و مهمترین نسل سال را پایهگذاری میکند؛ بنابراین مبارزه با پسیل زمستانه پسته از طریق شخم زمستانه، از بین بردن بقایای گیاهی و سمپاشی بهموقع با سموم سیستمیک مانند تیامتوکسام و اسپیروتترامات در اوایل بهار، مهمترین اقدام پیشگیرانه در مدیریت تلفیقی آفات پسته و جلوگیری از انفجار جمعیت آفت در طول فصل رشد است.
پسیل تابستانه پسته چیست؟
پسیل تابستانه پسته فرمی از آگونوسنا پسته است که از اردیبهشتماه در باغهای پسته ظاهر میشود و تا مهرماه فعال است؛ این فرم در مقایسه با پسیل زمستانه پسته رنگ زرد روشنتری دارد، اندازه کوچکتری دارد و به دلیل دمای بالای تابستان چرخه زندگی کوتاهتر و سرعت تکثیر بسیار بیشتری دارد بهطوری که در شرایط مساعد جمعیت آن در مدت کوتاهی بهصورت تصاعدی افزایش مییابد. مهمترین و شاخصترین علامت آلودگی به پسیل تابستانه پسته، ریزش شدید برگ پسته در تیر و مردادماه است که در صورت عدم کنترل بهموقع پسیل پسته میتواند تا ۷۰ درصد برگهای درخت را از بین ببرد و علاوه بر کاهش شدید کمیت و کیفیت محصول جاری از جمله پسته پوک، پسته دهنبسته و کاهش وزن مغز، با نابودی جوانههای سال آینده خسارت اقتصادی آن تا دو فصل متوالی ادامه داشته باشد؛ بنابراین پایش منظم باغ از اردیبهشتماه، شناسایی بهموقع اولین نشانههای آلودگی به پسیل تابستانه و سمپاشی فوری با سموم تأییدشده مانند استامیپراید و اسپیروتترامات در مرحله پورگیهای اولیه، کلیدیترین اقدام در مدیریت تلفیقی آفات پسته و حفظ سلامت و بازدهی بلندمدت باغ است.
چرخه زندگی پسیل پسته چگونه است؟
چرخه زندگی پسیل پسته از اواخر زمستان و همزمان با متورم شدن جوانههای درخت پسته آغاز میشود؛ در این زمان حشرات بالغ زمستانگذران از پناهگاههای خود خارج شده و تخمگذاری را شروع میکنند. تخمها پس از ۳ تا ۴ روز تفریخ شده و پورههای سن اول ظاهر میشوند که ۵ مرحله پورگی را در مدت ۲۳ تا ۲۷ روز طی میکنند و در نهایت به حشره بالغ تبدیل میشوند؛ حشره بالغ نسل جدید نیز بلافاصله تخمگذاری را آغاز میکند و این چرخه در طول فصل رشد ۵ تا ۶ بار تکرار میشود. نکته مهم در چرخه زندگی آگونوسنا پسته این است که نسلهای مختلف این آفت در طول فصل با یکدیگر همپوشانی دارند، یعنی در یک زمان میتوان هم تخم، هم پوره و هم حشره بالغ را در باغ مشاهده کرد که این ویژگی کنترل پسیل پسته را دشوارتر میکند و لزوم پایش مستمر باغ و انتخاب سموم سیستمیک پسیل پسته با طیف اثر گسترده مانند اسپیروتترامات و تیامتوکسام را در قالب مدیریت تلفیقی آفات پسته (IPM) ضروری میسازد.
علائم خسارت پسیل پسته چیست؟
علائم و نشانههای خسارت پسیل پسته به دو دسته خسارت مستقیم و خسارت غیرمستقیم تقسیم میشود که شناخت بهموقع هر کدام از این علائم نقش تعیینکنندهای در کنترل بهموقع پسیل پسته و جلوگیری از خسارت اقتصادی جبرانناپذیر دارد. مهمترین علائم خسارت مستقیم پسیل پسته شامل زردی و پیچیدگی برگهای پسته، ریزش زودهنگام برگ که در موارد شدید تا ۷۰ درصد برگهای درخت را از بین میبرد، ریزش جوانه و سرشاخههای جوان، پسته پوک، پسته دهنبسته، کاهش وزن مغز و نارس ماندن محصول است که همه اینها مستقیماً از تغذیه پورهها و حشرات بالغ از شیره گیاهی درخت ناشی میشود؛ در کنار این خسارات مستقیم، خسارت غیرمستقیم پسیل پسته از طریق ترشح عسلک توسط پورهها ایجاد میشود که این ماده قندی چسبنده بستر مناسبی برای رشد قارچ دوده پسته فراهم میکند و با پوشاندن سطح برگها، فتوسنتز درخت را مختل کرده، ضعف تدریجی درخت را تشدید میکند و در صورت عدم مبارزه با پسیل پسته در مراحل اولیه آلودگی، اثرات مخرب آن نهتنها محصول همان سال بلکه جوانهها و پتانسیل تولید سال آینده را نیز بهطور جدی تهدید میکند.
مبارزه با پسیل پسته | روشهای کنترل و از بین بردن پسیل پسته
مبارزه با پسیل پسته نیازمند رویکردی جامع و چندجانبه است که در قالب مدیریت تلفیقی آفات پسته (IPM) هم از نظر اقتصادی مقرونبهصرفه و هم از نظر زیستمحیطی پایدار باشد. موفقیت در کنترل پسیل پسته به سه عامل کلیدی بستگی دارد: اول، پایش منظم باغ از اواخر زمستان برای تشخیص بهموقع شروع فعالیت آفت؛ دوم، شناخت دقیق مرحله رشدی آفت در زمان مبارزه؛ و سوم، انتخاب روش کنترلی مناسب بر اساس شدت آلودگی و آستانه اقتصادی خسارت پسیل پسته. برای از بین بردن پسیل پسته روشهای مختلفی وجود دارد که هر کدام مزایا، معایب و شرایط خاص خود را دارند و در بخشهای بعدی بهطور کامل هر یک از این روشها را بررسی میکنیم.
چه روشهایی برای مبارزه با پسیل پسته وجود دارد؟
- کنترل بیولوژیک
- کنترل زراعی و مکانیکی
- کنترل شیمیایی
- گوگردپاشی
- استفاده از تلههای زرد چسبنده
- آبیاری مناسب و بهموقع
- شخم زمستانه
- استفاده از ارقام مقاوم
کنترل بیولوژیک
کنترل بیولوژیک پسیل پسته یا کنترل با دشمنان طبیعی یکی از مؤثرترین، پایدارترین و سازگارترین روشهای مبارزه با پسیل پسته با محیط زیست است که با حفظ و تقویت دشمنان طبیعی این آفت، جمعیت آن را در زیر آستانه اقتصادی خسارت پسیل پسته نگه میدارد. مهمترین دشمنان طبیعی پسیل پسته شامل کفشدوزک هفتنقطه (Coccinella septempunctata) که هم لارو و هم حشره بالغ آن بهطور فعال پورههای پسیل را شکار میکنند، بالتوری سبز (Chrysopa perla) که لاروهای آن از پورههای ریز سنین اول و دوم تغذیه میکنند، زنبور پارازیتوئید (Psyllaephagus pistaciae) که تخمهای خود را داخل بدن پوره پسیل میگذارد و باعث مرگ آن میشود و کنههای شکارگر که از پورههای ریز تغذیه میکنند، میشود؛ برای تقویت و حفظ این دشمنان طبیعی باید مصرف سموم شیمیایی پسیل پسته به حداقل رسیده، از سمپاشیهای بیرویه و بیموقع خودداری شود، تنوع گیاهی در اطراف باغ ایجاد شود و در صورت نیاز به سمپاشی، از سموم انتخابی با کمترین اثر روی حشرات مفید مانند اسپیروتترامات استفاده شود تا تعادل بیولوژیک باغ حفظ شده و کنترل پسیل پسته بهصورت پایدار و بلندمدت تضمین شود.
کنترل مکانیکی پسیل پسته
کنترل مکانیکی پسیل پسته مجموعهای از اقدامات فیزیکی و زراعی است که بدون استفاده از سموم شیمیایی، جمعیت آفت را کاهش داده و شرایط باغ را برای مبارزه با پسیل پسته مساعدتر میکند و بهعنوان یکی از پایههای اصلی مدیریت تلفیقی آفات پسته (IPM) محسوب میشود. مهمترین روشهای کنترل مکانیکی پسیل پسته عبارتند از: شخم زمستانه در اواخر دی یا اوایل اسفند که با برهم زدن پناهگاههای زمستانگذران آفت در خاک و بقایای گیاهی، جمعیت پسیل زمستانه پسته را بهطور چشمگیری کاهش میدهد؛ جمعآوری و سوزاندن برگهای ریخته زیر درخت که محل زمستانگذرانی و تخمگذاری آفت است؛ استفاده از تلههای زرد چسبنده برای بهدام انداختن حشرات بالغ پسیل و همچنین پایش جمعیت آفت؛ هرس بهموقع سرشاخههای آلوده که تراکم جمعیت پورههای پسیل را در کانونهای آلودگی کاهش میدهد؛ و آبیاری مناسب و بهموقع درخت پسته که علاوه بر تقویت درخت در برابر خسارت آفت، با ایجاد رطوبت مناسب شرایط را برای فعالیت دشمنان طبیعی و قارچهای بیمارگر پسیل مساعدتر میکند و در مجموع این اقدامات مکانیکی در کنار کنترل بیولوژیک پسیل پسته پایه و اساس یک برنامه مدیریتی موفق و پایدار را تشکیل میدهند.
کنترل شیمیایی پسیل پسته
کنترل شیمیایی پسیل پسته آخرین و در عین حال سریعترین روش مبارزه با پسیل پسته است که تنها زمانی توصیه میشود که جمعیت آفت از آستانه اقتصادی خسارت پسیل پسته عبور کرده و روشهای بیولوژیک و مکانیکی بهتنهایی کافی نباشند؛ زیرا استفاده بیرویه و بدون برنامه از سموم شیمیایی علاوه بر آسیب به دشمنان طبیعی پسیل، باعث مقاومت پسیل پسته به سموم میشود که این خود یکی از بزرگترین چالشهای باغداران پسته در ایران است. مؤثرترین سموم پسیل پسته که توسط سازمان حفظ نباتات تأیید شدهاند شامل اسپیروتترامات (موونتو) و تیامتوکسام (اکتارا) بهعنوان سموم سیستمیک با طولانیترین دوره اثر، استامیپراید و کلوتیانیدین (کالیپسو) از گروه نئونیکوتینوئیدها، و هگزافلومورون بهعنوان تنظیمکننده رشد حشرات میشوند که بیشترین تأثیر آنها روی پورههای پسیل پسته در سنین اول و دوم است؛ برای به حداکثر رساندن اثربخشی سمپاشی علیه پسیل پسته باید سمپاشی در ساعات خنک روز، با فشار کافی و پوشش کامل سطح زیرین برگها انجام شود، تناوب مصرف سموم از گروههای شیمیایی مختلف رعایت شود و فاصله تا برداشت محصول (PHI) بهدقت در نظر گرفته شود.
استفاده از گوگرد
استفاده از گوگرد یکی از قدیمیترین و در عین حال موثرترین روشهای مبارزه با پسیل پسته در باغات ایران است که به دلیل سازگاری بالا با محیط زیست و عدم بروز مقاومت در آفت، همچنان جایگاه ویژهای در میان کشاورزان دارد. گوگرد معمولاً به صورت محلولپاشی یا گردپاشی روی درختان پسته استفاده میشود و با تاثیر بر روی پورههای پسیل، از تکثیر و گسترش جمعیت آفت جلوگیری میکند. یکی از مزایای مهم گوگرد نسبت به سموم شیمیایی، عدم آسیب به حشرات مفید و دشمنان طبیعی پسیل مانند کفشدوزکها و بالتوریها است، که این موضوع آن را به گزینهای ایمن برای حفظ تعادل اکوسیستم باغ تبدیل میکند. با این حال، زمانبندی صحیح محلولپاشی گوگرد، شرایط دمایی هوا و غلظت مناسب آن از عوامل کلیدی موفقیت این روش هستند، زیرا استفاده نادرست میتواند باعث سوختگی برگ و آسیب به درخت شود. به همین دلیل توصیه میشود کشاورزان پیش از اقدام، با کارشناسان کشاورزی مشورت کرده و از نهادههای کشاورزی باکیفیت و استاندارد برای کنترل پسیل پسته استفاده کنند.
مؤثرترین سموم برای کنترل پسیل پسته
پسیل پسته بهدلیل چرخه زندگی سریع و مقاومت نسبی در برابر برخی آفتکشها، انتخاب سم مناسب را به یکی از مهمترین تصمیمهای باغدار تبدیل کرده است. در میان سموم شیمیایی، ایمیداکلوپرید (Imidacloprid) و استامیپرید (Acetamiprid) از گروه نئونیکوتینوئیدها بهعنوان مؤثرترین ترکیبات سیستمیک علیه پورههای پسیل شناخته میشوند، چرا که از طریق آوند آبکش گیاه جذب شده و بهطور مستقیم حشره را هنگام تغذیه از شیره گیاهی از پا درمیآورند. در کنار اینها، اسپیروتترامات (Spirotetramat) بهدلیل اثر دوسویه (صعودی و نزولی در گیاه) گزینه بسیار مناسبی برای کنترل همزمان پوره و بالغ است. برای کاهش مقاومت آفت، توصیه میشود سموم را بهصورت تناوبی از گروههای مختلف استفاده کنید و سمپاشی را در اوج جمعیت پورههای سنین اول و دوم، یعنی اوایل بهار، انجام دهید تا بیشترین اثربخشی را داشته باشد.
سموم جدید برای کنترل پسیل پسته
با گسترش مقاومت پسیل پسته به سموم رایج قدیمی مانند ارگانوفسفرهها، محققان و شرکتهای کشاورزی در سالهای اخیر ترکیبات نسل جدیدی را معرفی کردهاند که هم اثربخشی بالاتری دارند و هم آسیب کمتری به محیطزیست و حشرات مفید میرسانند. فلوپیرادیفورون (Flupyradifurone) با نام تجاری Sivanto، یکی از جدیدترین سموم سیستمیک است که مکانیسم عمل متفاوتی نسبت به نئونیکوتینوئیدها دارد و برای کنترل پسیل در باغهایی که سابقه مقاومت دارند توصیه میشود. همچنین سولفوکسافلور (Sulfoxaflor) با نام تجاری Transform، سم نسل جدید دیگری است که اثر فوقالعاده سریعی روی پورههای پسیل داشته و دوره کارایی طولانیتری نسبت به سموم قدیمیتر ارائه میدهد. نکته مهم در استفاده از این سموم جدید این است که حتماً باید با روغن ولک یا روغن تابستانه در تناوب بهکار روند تا ضمن افزایش اثربخشی، از ایجاد مقاومت در نسلهای بعدی پسیل جلوگیری شود.
سرکه و جوش شیرین برای کنترل پسیل پسته
در سالهای اخیر با افزایش تمایل باغداران به روشهای ارگانیک و کاهش مصرف سموم شیمیایی، استفاده از ترکیبات خانگی مانند سرکه و جوش شیرین بهعنوان راهحلهای جایگزین مطرح شده است. سرکه بهدلیل داشتن اسید استیک میتواند با تغییر pH سطح برگ، محیط را برای تخمگذاری و تغذیه پسیل نامناسب کند، و جوش شیرین نیز با ایجاد لایهای قلیایی روی برگ از جوانهزنی تخمها جلوگیری میکند. با این حال، باید صادقانه گفت که این روشها بهتنهایی برای کنترل پسیل پسته در آلودگیهای شدید کافی نیستند و بیشتر نقش پیشگیرانه و کمکی دارند؛ کارایی آنها در مقایسه با سموم تخصصی بسیار محدودتر است و استفاده نادرست از سرکه با غلظت بالا میتواند به بافت برگ و شاخههای جوان پسته آسیب بزند. بنابراین اگر باغدار به دنبال رویکرد ارگانیک است، بهتر است این ترکیبات را در کنار روغنهای گیاهی، صابونهای حشرهکش و روشهای بیولوژیک بهکار ببرد تا نتیجه مطلوبتری حاصل شود.
اهمیت نظر کارشناس در کنترل و مبارزه با پسیل پسته
پسیل پسته یکی از پیچیدهترین آفات باغات پسته است و مدیریت نادرست آن نهتنها هزینههای زیادی به باغدار تحمیل میکند، بلکه میتواند با ایجاد مقاومت در آفت، مشکل را در سالهای آینده چندین برابر کند. یک کارشناس کشاورزی مجرب با بررسی میدانی باغ، تشخیص دقیق گونه پسیل (زمستانه یا تابستانه)، ارزیابی سطح آلودگی و شناسایی دشمنان طبیعی موجود در باغ، میتواند بهترین زمان سمپاشی، مناسبترین سم و صحیحترین دُز مصرفی را تعیین کند؛ چیزی که هیچ نسخه عمومی و یکسانی برای همه باغها وجود ندارد. تجربه نشان داده باغدارانی که بدون مشورت با کارشناس و صرفاً بر اساس توصیه همسایه یا تجربه شخصی اقدام به سمپاشی میکنند، اغلب در زمان اشتباه و با سم نامناسب سمپاشی میکنند و علاوه بر هدر دادن هزینه، جمعیت دشمنان طبیعی پسیل را نیز از بین میبرند. بنابراین دریافت نظر کارشناس پیش از هر اقدام کنترلی، نه یک هزینه اضافی، بلکه یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای حفظ سلامت باغ و افزایش بهرهوری است.
سوالات پر تکرار
ایمیداکلوپرید و استامیپرید از پرمصرفترین سموم هستند، اما انتخاب سم باید بر اساس نوع پسیل، شدت آلودگی و سابقه سمپاشی باغ توسط کارشناس انجام شود.
خیر، پسیل پسته برای انسان خطری ندارد، اما عسلک ترشحشده توسط آن محیط مناسبی برای رشد قارچهای مضر ایجاد میکند که کیفیت و ارزش محصول را بهشدت کاهش میدهد.
خیر، پسیل پسته برای انسان خطری ندارد، اما عسلک ترشحشده توسط آن محیط مناسبی برای رشد قارچهای مضر ایجاد میکند که کیفیت و ارزش محصول را بهشدت کاهش میدهد.
روشهای ارگانیک مانند روغنهای گیاهی، صابونهای حشرهکش و تقویت دشمنان طبیعی در آلودگیهای خفیف تا متوسط مؤثرند، اما در آلودگیهای شدید باید با روشهای شیمیایی ترکیب شوند.
در صورت عدم کنترل، پسیل میتواند تا ۵۰ تا ۷۰ درصد از محصول باغ را از بین ببرد، بهویژه در سالهایی که جمعیت آفت بالا و شرایط آبوهوایی مساعد باشد.
